Zertarako eskolak XXI.mendean?
Sarrera
Gaur egun, eskolak gure gizartean
indar handia hartu egin du; oso txikitatik hasten gara instituzio hauetara
joaten, hala nola, haur eskoletara. 1970. urtetik aurrera hainbat lege
desberdin martxan jarri dira eskolak bideratzeko: LGE, LOGSE, LOCE, LOE eta
azkenik gaur egun daukaguna, LOMCE. Lege guzti hauek haur eskolekiko dugun
ikuspuntuan eragina izan dute eta askotan, iritzia aldatzeraino iritsi gara.
Haur Hezkuntzako irakasleei hainbat funtzio egotzi zaizkie historian zehar eta
funtzio horiek aldatuz joan dira. Ondorengo hitzetan azalduko dugu Haur
Hezkuntzako irakasleen funtzioei buruz gaur egun dagoen gatazka esanguratsua
eta polemikoa.
Argudiaketa
Hezkuntza administrazioaren
ikuspegia
Atal honek, administrazioak
hezkuntzaren arloan duen ikuspegiari buruz hitz egiten du. Esandakoa lantzeko
PP eta PSOE partiduen iritziak alderatuko dira, beti ere hezkuntzaren inguruan.
Gaur egun dagoen hezkuntza legea
LOMCE (Ley Orgánica para la Mejora de la Calidad Educativa) da. Lege honek
iskanbila eta gatazka handia ekarri du
bertan islatzen diren aldaketa ugari ez direlako herriaren gustukoak. LOMCE PP partiduak jarritako legea da, beraz
oposizioak (PSOE) ez dago batere ados honekin.
Honen harira, El pais egunkariko Olvidados por
la LOMCE albisteak (2015) esaten duen moduan, lege honek dakarren arazorik
garrantzitsuena da Europako markotik ateratzen ari garela, baita aitzinean
gertatutakoa errepikatzen ari dela. Jose
Miguel Pérez Garcíak berri honetan esaten duen moduan lege hau ez da beste
partidu politikoekin adostu, PP-k bakarrik dago ados lege honek dakarren
errebalidarekin.
Ildo beretik,
dagoen beste arazo bat da FP basikoa kurtsatzen dutenek ezinezkoa izango dutela
batxilergora ailegatzea errebalida horiek egiteko aukera bakarrik ESO (Enseñanza Secundaria Obligatoria)
kurtsatzen dutenek izango dutelako. Beraz, lege honek FPko ikasleak baztertu
egiten ditu.
Lege honek
dakarren arazo guzti hauek konpondu beharra dagoela argi dago, hori
defendatzeko Jose Miguel Perez (PSOE) dio lehenik eta behin erreforma hau
geldiarazi beharra dagoela. Bestalde, gaur egun dagoen hezkuntza ministroak
onartzen du berak ez dakiela ezer hezkuntzari buruz, beraz ikasten hasi da
gauzak ondo egiteko. Azkenik, Méndez de Vigo ministroak legea modifikatzeari
ekin nahi dioenez, PSOEko exministroari paktu bat egiteko aukera eman dio.
Funtzio asistentziala ala
hezitzailea ?
Haur hekuntzak,
funtzio asistentziala ala hezitzailea du? Hori da askok buruan dugun galdera.
Eskola
instituzio hezitzailea da, haurren beharrak eta ikasteko modu bereizgarria
kontuan izanik, denbora, materialak eta testuingurua egokitzen dira; eta
gainera, ume bakoitzaren erritmoaren arabera, bakoitzaren garapena indartu eta
aberasten da. Hala ere, Luispe Gutierrez-en ustetan, eskolaren beharra
gurasoena da, eta ez haurrena; eta alternatiba erreal gisara ez eskolaratzea
proposatzen du. Dena den, edozein delarik ere erabakia, haurren hezkuntza-
eskubidea bermatu behar da kasu guztietan.
Hala ere, LOGSE legea sartu aurretik,
haurtzaindegiek funtzio asistentzial soil bat besterik ez zuten. Bertan haurrek
zainketa bat jasotzen zuten eta ez heziketa bat. Garai hartako zenbait ikaslek,
ordea, zainketa bat jasotzeaz gain heziketa bat jaso behar zutela pentsatzen
zuten haur haiek eta edozein haurrek duen eskubidea baita heziketa. 19901ean
LOGSE legea sortu zen eta haur hezkuntzak funtzio hezitzaile bat hartu zuen.
Horrela haurtzaindegiak beren izaera aldatuz joan ziren zainketaz gain heziketa
eskaintzen baitzuten. Horrela haur eskola bihurtu ziren. Baina denborarekin,
funtzio eta izaera hau gutxituz joan zen honek kostu ekonomiko handia
baitzekarren. Arturo Hoyuelosek (Hik Hasi) dionez, funtzio asistentzial soil
horren gainetik, haur guztien heziketa- eskubidea dagoela dio.
Bestaldetik,
hainbat jendearen aburuz, haur hezkuntzak heziketa funtzio bat izan behar du,
izenak berak dioen bezala. Egia da haurrek hasieran heziketaz gain zainketa bat
ere jaso behar dutela. Umeak seguru sentitu behar dira beraientzat horren
arrotza den ingurune batean heziketa jasotzeko prest egon daitezen. Baina
denborarekin zaintzak gutxituz joan behar du, pixkanaka-pixkanaka, heziketa
gailendu arte. Horregatik uste da zaintza heziketa barruan dagoen zerbait dela
eta osagarriak direla.
Inguruan nagusi den kulturaren transmisio hutsa ala gizartea aldatzea
Hasteko esan
beharra dago eskolak kultura transmititzeko beharra zegoelako sortu zirela;
beraz, horren ondorioz, hezkuntza eta kultura lotura oso estua dute; kulturari
esker herri batean integratzeko edo herri hori ezagutzeko aukera izango dugu.
Hezkuntzak herriak sostengatzen duen kultura erreproduzitzen du.
Berez,
hezkuntza kulturaren transmisio hutsa izan beharko zen, baina egia da ere,
irakasle batzuek ez dutela horrela jarduten. Badaude irakasle batzuk pentsatzen
dutenak gure kultura aldaketa batzuk behar dituela eta horren ondorioz, kultura
bere ikuspegitik plazaratzen dizkiete ikasleei.
Arestian esan
bezala, hezkuntzaren helburua kultura den bezalakoa transmititzea da. Hezkuntzak
ikasleei irakatsi behar die kritikoak izaten, baita haien kabuz pentsatzen.
Beraz, Kultura bere ikuspegia abiapuntu hartuta azaltzen duten irakasleek kalte
egiten ari diete ikasleei, hauek ez dutelako pentsamendu propioa garatuko.
Hori
erakusteko, aipa dezagun La educación puerta de la cultura liburua, honetan
egileak gorago esandakoa isladatzen du, laburbilduz esaten digu kulturaren
transmisio hutsa egin behar duela hezkuntzak.
Ikasten trabak topatzen dituzten ikasleei berebiziko laguntza ematea ala ikasleen bikaintasuna garatzea
ESKOLA INKLUSIBOA
Eskola inklusiboaz hitz egiterakoan beharrezkoa da
jakitea zertan datzan eta nolako eboluzio teorikoa eta praktikoa.
Hezkuntza
inklusiboa: bere egoera fisikoa, intelektuala, soziala, emozionala,
eta linguistikoa kontuan hartu gabe bere barnean haur, nerabe, gazte eta heldu
guztiak hartzen duen hezkuntza mota da. Hezkuntza inklusiboaren barne ez daude
soilik ikasleak; familia, irakasleak eta orokorrean haurraren inguruan dauden
pertsona guztiak ere. Sistema hau prozesu demokratiko bat bezala hartu behar
dugu, zeinean haurraren eskubide guztiak errespetatzen diren eta benetan ez
dagoen inolako esklusiorik.
Estatu mailan historian zehar hezkuntza hau
inderrean egoteko edo ez egoteko hainbat lege egin eta gero kendu edo
birmoldatu egin dira.
Persona minusbaliatuen arloan ahinbat lege daude :
-
Ley 51/2003, de 2 de diciembre de 2003.
-
Ley 39/2006, de 14 diciembre.
-
Ley Orgánica 3/2007, de 22 de marzo
-
Ley 27/2007, de 23 de octubre
-
Orden 2949/2010, de 16 de noviembre
Gaur egun indarrean dagoen lege organikoa hau da: LOE maiatzak 3, 2/2006; zeinean esaten
den beharrezkoa dela guztion elkarlana hezkuntzaren eta hezkunza inklusiboaren
kalitaterako.
Espainiako
zentruak: indarrean dagoen legearen arabera (LOE) 4.3 artikuluan
esaten du espainiako hezkuntza ordinarioa dela baina edozein persona
minusbaliotasunen bat baldin badauka hezkuntza ingurua bere beharretara modatu
behar dela eta beharrezkoa bada aldaketak egingo direk¡la curriculumean. Lege
berean vaina 7.2 artikuluan esaten da hezkuntza administrazioak eman behar
dizkiela hezkuntza premia bereziak dituzten haurrei beharrezkoak dituzten
errekurtsoak.
Espainian hiru hezkuntza mota desberdin daude: ohikoa,
berezia eta konbinatua. Honek ahalbidetzen du Espainian benetako eskola
inklusiboa egotea. Baina honekin bat ez datorrena da kohesioa legegintzan
autonomía mailan.
Ondorioak:
hezkuntza esklusiiboa indarrean egon beharko litzatekeen hezkuntza sistema
bakarra da. Lege hau bakarra da bermatzen duena haur guztiek hezkuntza mota
bera izango dutela; haien eskubidea baita.
TALENTU APARTEKO IKASLEAK
Gai honek eztabaida asko piztu izan ditu; dena den
Espainian, ez da aztertu sakontasun askorekin. Iritzi desberdin asko dauden
honen inguruan eta eztabaida nagusia da, alde batetik ikasle hauek heziketa
berezirik izan behar duten ala eskola normalera joan behar diren, eta bestetik,
gela arruntetan egon behar diren edo gelan bereizketarik izan behar duten haien aparteko talentura egokituta.
XIX. mendetik hona hainbat eta hainbat ikerketa egon dira gia honen
inguruan eta konklusio bat atera dute: ez dute haur guztiek aparteko talenturik
izan behar gai guztietan baizik eta bakoitzak bereizgarri izango du arlo desberdin
bat.
Hezkuntza estrategiei erreparatuz hiru dira
bereizgarrienak: familia, eskola eta gizartea; hauek direlako umearen inguruan
daudenak batez ere.
-
Familia:
jaiotzen denetik eskola hasten duen arte da. Gurasoak haurrak behar dituen
aukera guztiak edo ahal dituzten guztiak eskaini beharko dizkiote; era berean
gurasoen haurren konfidenteak izan behar dira eta behar denean haien laguntza
eskainiz. Egoera sozial batean normaltasuna erakutsi behar diote azalduz bera
ez dagoela beste inoren gainetik.
-
Eskola: talentu
aparteko haur batek berebiziko ikasketak burutzen ditu eta ondorioz bere
ikasketak modu arinago batean egiten ditu. Legezkoa da aparteko talentua duen
haur bati hezkuntza programa zabal bat eskaintzea gai konkretu batzuetan gehiago
konkretatzeko eta denbora ez galtzeko berarentzat errazegia diren ariketetan;
hau da ikasle hauengan porrot akademikoa eragiten duen arrazoi nagusiena.
Irakasgai hauek lantzeko erabilgarriena ikasle mota hauekin abilezia erabiltzea
da. Autore batzuek hitz egin dute hezkuntza estrategiei burua argudiatuz arlo
hauei batez ere garrantzi handia eman behar zaiela: irakurketa, idazketa,
lengoaia, eskolaz kanpoko jarduerak, musika eta sormena.
-
Gizartea: nahiz
eta ume hauek talentu aparteko haurrak izan ez da ahaztu behar haurrak direla
eta haien adinaren araberako sozializazioa izan behar dutela. Haurraren
inguruan dauden helduen partetik esan behar da, gurasoek ez dutela haurra modu
berezi batean hezi behar baizik eta ahalik eta era normalenean azalduz nolakoa
den bera eta zer nolako gauzak egin behar dituen eta zeintzuk ez. Irakaslearen
aldetik ez da izen behar irakasle berezirik edo, baizik eta irakasle bat
jakingo duena nola gidatu haurra eta ez esatea zien izango den eskaini dion
galderaren erantzuna.
Umearen heziketaren nagusia
familiena ala estatuarena ?
Estatua ala
familia? Zeinena da umearen heziketaren ardura ? Homeschoolinga ezkutuan dagoen
errealitatea da eta gero eta jende gehiagok erabiltzen du teknika hau. Umea
etxean hezten da, etxean irakasten zaio. Eskola alde batean uzten da eta
gurasoek etxean hezten dituzte euren seme- alabak. Gaur egun, Estatu honetan,
homeschoolingari buruz ez dago araurik, baina beste Estatu asko daude non
homeschooling-a legala den.
Homescholingaren
kontra daudenek umeak ez direla sozializatzen esaten dute eta ez dutela behar
duten maila lortzen. Gainera, guraso askok ez dira gai eta horrek haurraren
atzerapena eragiten du. Homeschoolingaren alde daudenek, ordea, ez dute uste
sozializazio falta dagoenik. Horrek ez du debekatzen umeak parkera joan ahal ez
denik. Horrez gain, gurasoak gai direla adierazten dute. Hainbat hedabide
erabiltzen dituzte informazio iturri gisa eta asko arduratzen dira: umeek
edozer ulertzen ez dutenean, beste modu batean azaltzen saiatzen dira.
Homeschoolingaren
gaia alde batera utzita, umeen heziketaren ardura Estatuarena eta familiena da.
Eskolan haurrei materia desberdinak irakasten zaizkie, baina etxean ere asko ikasten
dute. Esperientziek eta liburuek ere, haurrengan eragina dute. Gainera
baloreak, arauak, ohiturak ... etxean baita eskolan irakasten dira. Horregatik
ezinbestekoa da familien eta eskolaren arteko elkarlana, arauak edo balioak ez
badira bat etortzen, haurrak ez ditu batak ez besteak ikasiko.
Ondorioak
Hezkuntzaren lehenengo pausoak eman zirenetik,
gaur egun arte, eskola pilo bat aldatu da. Modu globalago batean hitz eginez
gero, esan dezakegu lehengo “eskola tradizionala” zela eta gaur egunekoa “eskola
berria”.
Lan honetan islatu den moduan XXI. mendeko
eskoletan egon behar diren irakasleak ezaugarri batzuk bete behar dituzte; hala
nola: ikasleei materialak ondo azaltzen jakitea eta modu batean baino gehiago,
prestakuntza egokia izan behar du, haurren beharrak asetu behar dituzte,
ikasleen iritziak kontuan hartu behar dituzte… batez ere.
Irakaslearen papera ez du bakarrik influentzia
haurrengan, gurasoengan ere influentzia dauka. Gurasoekin izan ditzaketen
gatazkei aurre egiteko prest egon behar dira, baita ere, haien postua
defendatzeko prest gurasoen aurrean ikasleren batekin gatazkaren bat izanez
gero.
Bukatzeko esan beharra dago, gaur egungo eskolaren
xedeak asko direla. Haurren sozializazio prozesuaren hasiera dago eskolaren
esku eta haien garapenaz arduratzen dira; gainera bertan errespetua,
lankidetza… lantzen dira. Azkenik ez da eskola ikasketak burutzeko bidea bezala
ikusi behar, baizik eta ezagutzak barneratzeko era bezala
Bibliografia
(2008). Gizarte
hezitzaileak eskolan. Hik hasi. (128.alea). Honako webgune honetatik berreskuratua: http://www.hikhasi.eus/artikulua/1583
Alvarez, P. (12 de Agosto de 2015). PSOE: Si el PP
quiere llegar a pactos que pare la LOMCE. El País. Honako webgune honetatik
berrezkuratua: http://politica.elpais.com/politica/2015/08/09/actualidad/1439144466_506361.html
Bruner, J. (1999). La educación, uerta de la cultura. Honako
webgune honetatik berreskuratua: http://www.bantaba.ehu.es/formarse/ficheros/view/Exposici%C3%B3n_1_Sesi%C3%B3n_4.pdf?revision_id=34811&package_id=34782
Burack
Gallego, V. L. Crespo, E. Arlett Espino, C. Gerez, P. Jullien de Asis, J. L.
Redondo Saceda, L. Eta Campoy Cervera, I. (2010) El tiempo de los derechos CLÍNICA JURÍDICA “La educación en España”
1(29) Honako webgune
honetatik berreskuratua: http://www.tiempodelosderechos.es/docs/ene13/num_29.pdf
Hoyuelos, A. (2009). Nola ikustarazi dakieke
gurasoei haur eskolek betetzen duten funtzio asistentzialaz gain, haien funtzio
hezitzaileak garrantzi handia duela. Hik
hasi. (135.alea). Honako webgune honetatik berreskuratua: http://www.hikhasi.eus/artikulua/1751
M.M. (2010eko ekainaren 16a). Haur hezkuntza hezitzailea ote?. [Blogeko mezua]. Honako webgune honetatik
berreskuratua: http://hegoakastinduzetamunduazabalduz.blogspot.com.es/2010/06/haur-hezkuntza-hezitzailea-ote.html
Pérez, J. M. (19 de Agosto de
2015). Olvidados por la LOMCE. El País.
Honako
webgune honetatik berreskuratua: http://politica.elpais.com/politica/2015/08/19/actualidad/1440014765_015934.html
Sagasti,
J. Magalhaes, J. Oruesagasti, J. eta Pozo, M. (2015eko urriaren 12a) XXI
mendean eskolak bete beharko lituzkeen xedeak. Honako webgune honetatik berreskuratua: http://es.calameo.com/read/0040093076da4ee51c9c9
Sanchez
Manzano, E. eta Sanchez Cuenca, M. (1990) Estrategias educativas en la
formación de los niños superdotados Revista
Complutense de Educación, vol. 1 (3) - 487-497. Edit. liniv. Complutense.
Madrid, Honako webgune honetatik berreskuratua: http://revistas.ucm.es/index.php/RCED/article/viewFile/RCED9090330487A/18206
