Marieli Nietok, kimikako irakasle bati egindako elkarrizketa

Aurrean plazaratuko dudan testua irakaskuntzan 10 urte baino gehiagoz daramatzan kimikako irakasle bati eginiko elkarrizketa da. Hau egiteko nik ikasketak burutu nituen institutura hurbildu eta han dagoen eta niri klase eman zidan irakasle bati egin nion elkarrizketa.

Kimikako irakasle honek, kimika ikasketak burutu ziruen unibertsitaetan eta gero irakaskuntzan sartzeko egin behar izan zuen CAP (Certificado de Aptitud Pedagógica) delakoa, gaur egun egin beharreko masterra, klaseak ematen hasteko. CAP delako horrek gaurko masterrekin haibat desberdintsun ditu: alde batetik ez zuen balio egun masterrak kostatzen duten beste eta bestetik gainditu beharreko azterketa errazagoa zen.

Lanean hasteko, gaur egun bezala, oposaketak prestatu eta gainditu zituen; beraz arin hasi zen lanean. Aipagarria da berak oposaketak atera zituenean urtero egoten zirela oposaketak eta ez orain gertatzen den moduan bost edo sei urte igaro daitezkeela oposaketa batzuk ateratzeko. Bere esanetan eta horrekin bat etorrita oraingoan oposaketak ateratzea lehen baino askoz zailagoa da.

Oposaketak gainditu zituenez lan egin duen ikastetxe guztiak publikok izan dira. Hasieran, nahiz eta oposaketak gainditu, ez zegoen lekurik ikastetxeetan berari eta bera bezalako beste hainbateri lana emateko; bere esanetan: “estábamos en expectativa de ingreso” beraz, horrek esan nahi zuen etxean egon behar zirela lan egiteko dei baten zain. Honen ondorioz urte horretan leku finko batean egon beharrean hiru ikastetxeetan egin zuen lan. Hurrengo bi urteak beste ikastetxe batean igaro zituen eta hirugarren urte horretan oraingoko ikstetxean kontratatu zuten behin betirako plaza batekin, eta gaur arte 28 urte jada daramatzanak honetan.

Egondako ikastetxeak konparatzea eskatu nionean, nomala denez ez zen gogoratzen haien funtzionamenduaz beraz ikastetxe honetan nabaritu dituen aldaketa nabariengandik galdetu nion. Bere erantzuna zehatza izan zen: aldaketak gutxika gertatu dira eta ia ez ditut momentuan bereizten; baizik eta urte batzuk pasa ondoren. Gehien aldatu direnak dira ikasleak dira; nahiz eta irakasleak elakrrekin hazi eta eboluzionatu dugun arren.

Harremanei errepratuz ez dauka kexarik ikasleen partetik, noizbait bai izan dituela gatazkatxoren bat guraso batzuekin baina ohikoa den heinean; “gajes del oficio”. Aipatzeko bi kasu datorzkio burura bia ikasleekin bai gurasoekin, baina biek egoera berdina zen: ikasleek ez zuten ondo funtzionatzen institutuan eta gurasoen haien seme-alaben ikuspuntua defendatzen zuten.  Egoera hauek irakasleak berak etxera atsekabetuta joatea eragin zuen.

Irakasle honek izandako ardurei errepratuz, institutu honetan lanpostu nagusietatik behin gutxienez igaro da, hemen daramatzan 28 urte hauetan, adibidez: zuzendari, iksketa burua, zuzendari ordea… eta institutu publikoan ohikoa den moduan hau guztia klaseak emateari utzi gabe.

Metodologiari buruz mintzatu genuenean esan zidan aldaketa handiena interneta eta arbela digitalak izan direla. Berak hainbat gauza zail azaldu behar dituenean internetera jo eta bertan dauden errekurtsoetaz baliatzen da. Beste alde batetik irakasteko beste erak probatzen saiatu denean  (talde lanak edo holakoak) ez ditu emaitza onak jaso; agian eta nire iritziz irakasgaia ez delako aproposa horrelakoak egiten saiatzeko.

Irakasle honek bereziki ez ditu krisirik izan gurasoekin izan dituen bronketaz aparte. Noizbait bai pasatu zaio burutik pentsatzea lanaz aldatzea eta industrian sartzea baina bere bizitza profesionalaren hasieran soilik; geroago eta irakasten joan ahala gero esta gustukoago zuen eta du klaseak ematea.  Bere lan bizitzaren hasieran, lehen esan dudan moduan, industrian lan egitearen ideia gustatu zitzaion eta bi edo hiru entrebista egin zituen baina industrian zegoen krisia ikusita berehala konturatu zen ez zegoela emakumeentzako lekurik laborategi batean. Beraz, oposaketak prestatu zituen baina irakasle izatea nahi izan gabe. Denbora gutxi pasata, ohartu zen irakaskuntza gogoko zuela eta ez du berriro lanaz aldatzea pensatu, gustora zegoelako irakaskuntzan eta ordutegia erosoa zelako.

Kimikari honen kasua bereziki, ez zenez bere grina irakasle izatea ez zeukan buruan irakasle idealen bat eta ondorioz ez zeukan irakasle estereotiporik. Sartu zen hezkuntzan ezer jakin barik honen inguruan eta ikusi zuena pilo gustatu zitzaion.

Gurasoen paperaz hitz egiterakoan honakoa esan zidan: gauza batzuk ez zituela ulertzen; hala nola, gurasoak haien seme-alaben aldean jartzea eta ez ematea behar bezalako laguntza irakasleei. Irakasle honek bere rola beti izan du argi eta da berak bere seme-alabentzat nahi zuena dituen ikasleei transmititu nahi zien era batez edo bestez. Baina urteak pasata konturatu da unibertsitatea ez dela guztiontzat. Beste arlo batean sartuz, etxera deitzen zuen bakoitzean ez zuen egiten zirikatzeko baizik eta benetan arazoren bat zegoelako. Berarentzat ulertezina da gurasoak irakasleen kontra egitea zeren haiek bakarrik nahi dute hoberena ikaslearentzat.

Hezkuntzak aurrerapausorik eman du? Irakasle honen ustez aldaketa prozesu batean gaude eta hezkuntza gehiago aldatuko dela esaten du. Irakasteko errekurtso gehiago bai badaue, baina azken finean irakasteko modua berdina da; irakaslea da ezaguera daukana eta ikaslean honen hartzaileak; gainera  edukiak berdinak dira eta horrek azken finean gauzak antzekoak izatera bultzatzen du irakaskuntza.

Bukatzeko elakrriketa eta hezkuntzaren aldaketen ildotik joanda hitz egin genuen eta argi utzi zidan zaila dela metodo berriak inposatzea. Zergatik? Alde batetik dagoena metodo ziurrena delako, momentuz, eta bestetik oso zaila delako ikasturte bakar batean soilik ikustea ikasleen aldaketa. Hau gertatzeko urte batzuk igaro behar dira eta hasieran zaila izan arren saiatu behar da. Honen oztopo nagusiena, izan daiteke kurtso amaieran irakasleak espero zuena ez lortzea eta horrek eraman dezake irakaslea pazientzia galtzera eta berriro lehen inposatuta zeuden metodo eta tekniketara bueltatzea.